VARIABILISERING KOSTEN GASAANSLUITING BUDGET NEUTRAAL ALTERNATIEF VOOR ETS-2 EN DE BMV.

 Steeds minder gasaansluitingen maakt variabilisering noodzakelijk.  Maar met ook de ETS-2 en de BMV mag 1:1 elektrisch verwarmen nooit goedkoper worden dan aardgas.

 Nu steeds meer woningen gasloos worden moeten de netbeheerders hun kosten verdelen over een steeds kleiner aantal huishoudens. Naar verwachting zal het vastrecht voor de achterblijvers daardoor met honderden euro's per jaar oplopen. En het zijn al weer de armere huishoudens in slecht te isoleren (huur)woningen die de dupe worden. Daarom is variabilisering (het vastrecht wordt dan vervangen door een hogere prijs per m3 geleverd aardgas) van de kosten voor een gasaansluiting noodzakelijk! Maar ondertussen worden de energieleveranciers per 2027 ook verplicht de CO2-rechten door te berekenen in de prijs per m3 geleverd aardgas (ETS-2). Een kleinere verhoging van de aardgasprijs wordt bovendien ook nog eens veroorzaakt door de bijmengverplichting voor groen gas. Door de hogere aardgasprijs zal het aardgasverbruik, bijvoorbeeld door meer gebruik te maken van warmtepompen, afnemen. Precies het zelfde effect als de gasprijs per m3 wordt verhoogd door de aansluitkosten voor aardgas te variabiliseren, maar dan met het verschil dat deze stimulering voor energiebesparing kostenneutraal is.

De achterblijvers moeten zelfs betalen voor het gratis afsluiten van de gasverlaters.

 Niet alleen worden de kosten voor het gasnet steeds meer betaald door een kleiner aantal huishoudens. De te verdelen kosten lopen ook nog eens extra op doordat de kosten voor het afsluiten (dat is vanwege de veiligheid inclusief het weghalen van de gasleiding) voor de nieuwe gasvrije woning voor de gasverlater ook nog eens gratis is. Dat betreft circa € 1700,- per gasaansluiting. Kosten die natuurlijk wel betaald moeten worden. Dus door het steeds kleiner wordende aantal woningen met een gasaansluiting.

 Nederland is opgedeeld in zeven netbeheerders met elk een ander vastrecht. Bedraagt het gemiddelde vastrecht nu € 300,- dan zal variabilisering van het vastrecht inhouden dat die € 300,- verdeeld wordt over het gemiddelde van 1200 m3 aardgasverbruik per woning. Dat houdt dan in een verhoging van 25 cent per m3 aardgas. (Het vastrecht van € 300,- vervalt dan). Komt daar bovenop ook nog de 13 cent als gevolg van ETS-2 en de geschatte prijsverhoging van aanvankelijk 3 cent per m3 als gevolg van de oplopende bijmengverplichting groen gas dan zou met de huidige marktprijs voor gas (schrijven juni 2026) de aardgasprijs uit komen op € 1,30 + € 0,25 + € 0,13 + € 0,03 = € 1,71 per m3 aardgas. Wat de kostenstijging door de bijmengverplichting van groen gas wordt is bovendien onbekend. De energieleveranciers zullen immers Garanties Van Oorsprong moeten kopen. Deze GVO's stijgen in prijs meer dan proportioneel mocht een verdere toename van het aantal vergistingsinstallaties achterblijven.

 Door die hogere aardgasprijs zal er extra aardgas bespaard worden. Door zuiniger te stoken en bijvoorbeeld door vaker met een airco te verwarmen. En dat terwijl de kosten voor het vastrecht wegvalt.

 Maar een stijgende gasprijs mag nooit er toe leiden dat, voor niet dynamische elektriciteitscontracten, het verwarmen met aardgas duurder wordt dan het 1 op 1 elektrische verwarming. Dus het verwarmen met elektrische kacheltjes. Met elke 8 kWh aan elektriciteit kan je immers een m3 aardgas vervangen (rekening houdende met het warmteverlies van een hr-ketel). Dus zou, na vervanging van het vastrecht én de invoering van ETS-2 en een oplopende bijmengverplichting groen gas, een m3 aardgas € 2,- gaan kosten dan zou met een kWh-prijs van minder dan € 0,25 verwarmen met een elektrische kacheltjes nog goedkoper worden. Resulterende in een juist nog hoger aardgasverbruik gezien een gascentrale vanwege het omzettingsverlies voor elke kWh aan elektriciteit twee kWh aan aardgas nodig heeft. Bovendien en 'last but not least' leidt een toename van 1:1 elektrische verwarming ook tot meer netcongestie. Voordat de netbeheerder van een woning de gasaansluiting verwijderd zal de netbeheerder dan ook moeten controleren of er geen sprake is van 1:1 elektrische verwarming. Conform het bouwbesluit. Alleen gebeurd dat niet. Er worden bijvoorbeeld nog steeds elektrische cv-ketels aangesmeerd.

Vrijstaande woningen en hoekhuizen zullen met een variabilisering van het vastrecht door hun relatief hoge verbruik meer gaan betalen maar ...

 Appartementen verstoken per jaar gemiddeld 800 m3 aardgas. Vrijstaande woningen 2000 m3. Het mag duidelijk zijn dat met het wegvallen van de € 300,- aan vastrecht en derhalve met een verhoging van de gasprijs van 25 cent per m3 (ik ben dus juist tegen de ETS-2 en de bijmengverplichting die de gasprijs met beginnend 16 cent per m3 zal verhogen) meer gaan betalen. Maar vrijstaande woningen en hoekhuizen zijn meestal ook goed te isoleren én zullen veel minder moeite hebben om een airco of warmtepomp een buitenunit te plaatsen zonder geluidsoverlast voor de buren.

 Dan de bijmengverplichting voor groen gas die vanaf 2027 ingevoerd zou moeten worden. Ik draag vergisting van mest een warm hart toe. Wanneer niet vergiste (of gecomposteerde) mest wordt uitgereden zal de afbraak van de mest tot bodemorganische stof op het land plaats vinden waardoor de CO2 alsnog vrij komt. Zonder dat dankzij de omzetting naar biogas (of warmte indien compostering) deze omzetting van koolstof naar biogas (bestaande uit methaan wat aardgas vervangt) benut kan worden. Bovendien moet om mest te kunnen vergisten de stal zo aangepast worden dat er geen ammoniak gevormd kan worden omdat de vergistingsbacteriën dan minder goed werken. De mest gaat daarom dan ook ze snel mogelijk de vergister in. Voordat er dus het vluchtige ammoniak (en methaan) wordt gevormd en dus de stikstofarme natuur belast. Bovendien kan in zo'n installatie ook stro vergist worden. Om biogas (CH4 en CO2) in het aardgasnet te injecteren wordt een deel van de CO2 middels membranen er uit gefilterd. Bij grote vergisters kan deze CO2 afgevangen kunnen worden om verkocht te kunnen worden aan de glastuinbouw.

 Een ander facet van de bijmengverplichting is echter dat niet vast staat hoe hoog de kosten worden. Producenten van groen gas leveren immers ook Garanties van Oorsprong. Iedereen die bekend is met de agrarische sector weet hoe hoog die prijzen oplopen als, gezien het oplopend percentage voor de verplichte bijmenging, er onvoldoende biogas geproduceerd gaat worden. De verplichte bijmenging begint met 4 % voor de circa 10 miljard m3 aardgas die momenteel aan de kleinverbruikers geleverd wordt. Er zijn in Nederland slechts 1500 melkveebedrijven met meer dan 100 koeien en waarbij de investering van een biogasinstallatie rendabel is. Die kunnen per jaar bij elkaar hooguit 30 miljoen m3 opgewerkt groen gas produceren. Daarnaast maakt een stijging van de aardgasprijs het prijsverschil met het duurdere groen gas sowieso al kleiner.

Maar met als extra beloning het vervallen van de €300,- aan vastrecht wordt aardgasbesparing (van het gas af) toch juist bevorderd ? 

 Kan je helemaal van het aardgas af dan bespaar je nu dus jaarlijks het, oplopend, vastrecht van nu € 300,- per jaar. Maar de laatste investeringen, namelijk een full-elektrische warmtepomp met bij behorende extra isolatie, warmwaterboiler en inductiekookplaat leveren relatief een lager financieel rendement. Bovendien zal het niet zo zijn dat zonder vastrecht, en dus de mogelijkheid deze te besparen, veel huishoudens niet alsnog van het aardgas af willen gaan. Een warmwaterboiler is immers interessant in combinatie met zonnepanelen en of een dynamisch contract. En er is niets zo gemakkelijk, en veilig, in het gebruik dan koken op inductie. In flatgebouwen zou inductie zelfs gewoon verplicht moeten worden.

 Kortom. Voor de dure en omstreden invoering van ETS-2 en de bijmengverplichting groen gas is er een alternatief die voor het gemiddelde huishouden geen extra geld kost en door de bevordering van warmtepompen zelfs juist geld zal opleveren. Namelijk door de kosten voor het vastrecht van de netbeheerder te vervangen door een bedrag per geleverde m3. 

Leon Nelen.