LEIDT HET TOENEMEND MOETEN AFSCHAKELEN VAN ZON- EN WINDPARKEN DAADWERKELIJK TOT HOGERE PRIJZEN?

 Energieauteur Maarten van Andel schreef over offshore windparken "toenemende onderbenutting leidt onvermijdelijk tot toenemende stroomprijzen".  In de gangbare sensus wordt een toenemend aantal uren met negatieve prijzen echter toegejuicht.

 Ik schrijf dit als geïnteresseerde en niet als econoom (een schooljaar sociale economie en een schooljaar agrarische bedrijfseconomie). Ik ben overigens wel van de economische school dat windturbines en zonneparken NIET tot netcongestie leiden. Want waarom zou je iets netcongestie noemen als vanwege de negatieve prijzen bij een hoog aanbod aan wind of zon windturbines en zonnepanelen sowieso afgeschaald moeten worden. Ik ben dan ook benieuwd hoe de compensatie door Tennet voor zon- en windparken er uit ziet bij dergelijke 'netcongestie'. Als er sprake is van netcongestie bij lage prijzen kan dat alleen plaatselijk zijn. Want als overal veel stroom verbruikt zou worden zouden er dan immers geen lage stroomprijzen zijn.

 Feit is dat met het vooruitzicht dat de bouw van een nieuw windpark door het hogere aanbod en zonder toename van de vraag de stroomprijzen vaker laag en zelfs negatief zullen zijn. Op een tender zal er derhalve alleen  ingeschreven worden met een hogere, door de overheid aangevulde, minimumprijs. Als het windpark dan toch gebouwd wordt is het echter de overheid die dan vaker op de minimumprijs moet toeleggen. En dus niet de afnemer.  De consument die dan wel als belastingbetaler meer zal moeten betalen maar dan wel (gedeeltelijk) gecompenseerd wordt door een lagere elektriciteitsprijs.

 Door vaker negatieve prijzen als gevolg van meer zonnepanelen en windturbines zullen zonnepanelen en windturbines ook vaker worden uitgezet. Dat op zich leidt niet tot hogere prijzen. Zon- en windparken hebben immers nagenoeg geen variabele kosten. Op uren dat er geen overschot is aan zonne- en windstroom (en wel productie) dan leidt de toename van het aantal zonnepanelen en windturbines juist tot lagere prijzen. Bijvoorbeeld bij windkracht 4 dan is de stroomproductie van 20 GWpiek immers hoger dan wanneer er nog slechts 6 GWpiek zou staan. Bij een lage stand van de zon of bewolking gaat hetzelfde op voor de prijs van zonnestroom.  Een toename van het aantal zonnepanelen en windturbines, en dus vaker afschaling, zal dus niet tot hogere maar juist tot lagere stroomprijzen leiden.

 Voordat zonne- en windparken moeten worden afgeschaald zijn gas- en kolencentrales allang afgeschaald. Aangezien deze hogere variabele kosten aan brandstof en CO2-rechten hebben. Valt de overproductie door wind en zon weg (of begint de avondpiek) dan is het de vraag of al deze centrales zonder extra kosten zijn op te schalen áls ze vanwege de negatieve prijzen niet zouden zijn uitgezet. Blijven de moeilijker op te schakelen kolencentrales uitstaan dan zal afhankelijk van de toegenomen stroomvraag en dus de schaarste aan actuele capaciteit de elektriciteitsprijs extra stijgen. Volgens mij was dat het geval tijdens de lange dunkelflaute in de winter van 2024-2025 toen de stroomprijzen vooral tijdens de avondpiek piekte ver boven de variabele kosten.

 In theorie zou het extra op en af moeten schalen van gas- en kolencentrales dus tot een gemiddeld hogere stroomprijs kunnen leiden. Vooral als het grootste verbruik in de dure, fossiele, avonduren valt. Ondanks dat het af kunnen schalen van gas- en kolencentrales tot een besparing aan aardgas en steenkool leidt. Daarbij moet wel bedacht worden dat ook zonder zonnepanelen en windturbines aardgascentrales op en af zullen moeten regelen, gezien de verbruikerspiek in de ochtenduren en de avonduren.

 En voor een verplaatsing van het verbruik tijdens de dure avondspits is er een goede remedie. Namelijk invoering van een dynamische energiebelasting bij dynamische contracten. Verbruik je vooral stroom tijdens de goedkope, fossielarme, uren dan is in je maandrekening je gemiddelde kWh prijs ook lager. En is het voor het invoeren van een dynamische energiebelasting dus alleen nodig om aan de hand van die gemiddelde maandelijkse kWh-prijs een korting te geven op de energiebelasting.  Dat is dan tevens ook gelijk een oplossing tegen de dubbele energiebelasting wanneer er met batterijen gehandeld wordt met stroom uit het net.

 Het extra op- en afregelen van gas- en kolencentrales als gevolg van de weersafhankelijke bronnen leidt dan tot een iets lager energetisch rendement. Maar dat is niet hetzelfde dat wind en zon derhalve zouden leiden tot een hoger gasverbruik. Het is een feit dat wind- en zonneenergie bij de elektriciteitsopwekking leidt tot een besparing aan aardgas en steenkool. De prijs van aardgas is daardoor lager en als gevolg daarvan ook de prijs van elektriciteit.

 Het door kunnen blijven bouwen van windparken op zee leidt ook tot een efficiëntere industrie en installatie voor offshore windparken. Daardoor zal het aanbod aan elektriciteit dus stijgen en dus de prijs van elektriciteit dus dalen. Ondanks een toename van het af moeten schalen van windturbines bij negatieve prijzen.

 Mijn conclusie is dat een toename van het af moeten schalen van offshore windturbines dus niet tot een hogere elektriciteitsprijs zal leiden.

Leon Nelen.